EDUCATING RITA
1.
Yazar Willy
Russell ile karakter Rita
arasında hangi paralellikler vardır?
Her ikisi de Liverpool’da doğmuş ve yaşamışlardır. İlk eğitimlerinde
ikisi de başarısız olmuştur ama yetişkin olarak öğrenimlerinde başarılı
dönüşler yapmışlardır. Her ikisi de kuaför olarak çalışmıştır.
2.
Denny’nin eşi Rita’nın değişme arzusunu
paylaşmamasına ne gibi örnekler verebiliriz?
Denny Rita’dan
bebek istemektedir, ama Rita bu taktirde gelecekte
kendisini değiştirme fırsatının kısıtlanacağının farkındadır. Denny Frank’ın partisine gitmeyi reddeder ve Rita’nın doğum kontrol hapları kullandığını öğrenince onun
kitaplarını yakar.
3.
Rita’nın Frank’ın dünyasına uyum sağlayabilmek için düzeltmesi gereken
çabaları nelerdir?
Rita’nın daha kapıyı açarken bile
zorlanması onun bu yeni ortama uymadığındandır. Onun giysileri ve dili
kullanışı normal öğrencilerinkinden farklı olmasıyla göze batar.
4.
Frank ve Rita’nın farklı dil kullanımına ne gibi örnekler
verebiliriz?
Rita teklifsiz konuşma (colloquial) dilini ve küfürler kullanmaktadır. Frank ise
akademik dile ve yüksek kelime hazinesine sahiptir.
5.
Frank kendisi ve Rita arasındaki sorunları nasıl kötüleştirir?
Frank’ın kıskançlığı bu
sorunları kötüleştirir.
6.
Yazar oyuna ne gibi
komiklikler katmıştır?
Yazar komiklikleri dilin
kullanımında yoğunlaştırmıştır. Frank ve Rita’nın dil
kullanımı birbirinden çok farklıdır. Rita’nın dili
esprilerin genel kaynağı olmakla beraber uygunsuz (incongruous)
ve yersizdir.
7.
Rita’nın bu kadar yersiz görünmesinin sebepleri nelerdir?
Rita kendisini normal bir
öğrencinin düzeyinin çok altında hisseder. Bilgi ve ilk eğitiminden kaynaklanan
öz güven eksikliği fazladır. Ayrıca dili kullanımı ve giysileri de kendini
uygunsuz görmesinin sebebidir.
8.
Frank fikrini nasıl
değiştirip Rita’ya eğitim vermeyi kabul eder?
Rita fazla seçeneği olmadığına
dair Frank’ı ikna etmiştir. Ayrıca Frank onu diğer öğrencilerinden farklı ve
ilginç bulur.
9.
Rita’nın eğitimine tekrar başlamada yüzleşeceği problemler nelerdir?
Esas problem iş ve eğitimi
arasındaki dengeyi sağlayamamasıdır. Denny’den destek
alamaması da durumu kötüleştirmektedir. Kendine duyduğu güven eksikliğini de
daha sonra azmiyle yenecektir.
10.
Frank’ın Rita’yı çekici bulduğunu gösteren ne gibi örnekler
verilebilir?
Frank Rita’ya
–“Why didn’t you walk in here 20 years ago” der. Ayrıca onun
sohbetinden zevk alır ve onu partiye davet eder.
11.
Oyun sırasında
karakterlerin birbirinden öğrendiği nasıl açıklanabilir?
Rita kendi diline ve çalıştığı
kitaplara uyum sağlamaya başlar, Macbeth’in
tiyatrosuna bile gider. Frank ise neden şiir yazamadığının ve neden bu kadar
içtiğinin farkına varmaya, kendisi hakkında öğrenmeye başlar.
12.
Rita’nın evliliğinin bitişe yaklaştığının kanıtı nedir?
Rita kontrol hapları
kullandığını Denny’ye söyleyememiştir, Ayrıca Denny eğitimi için Rita’ya destek
vermemektedir. Hap kullandığını öğrenince ise Rita’nın
kitaplarını yakmıştır.
13.
Rita’nın “çalışan sınıf kültürü” hakkında fikri nedir?
Rita gerçekte böyle bir şeyin
olmadığını düşünmektedir. –“Everyone pissed, or on the
Valium, trying to get from
one day to
the next”
14.
Rita’nın artarak kendi dil kullanımının farkına vardığını gösteren
örnek nedir?
Rita’nın Peer
Gynt ödevindeki akademik dil türünü kullanabilme
yeteneği bize bunu gösteren ilk örnektir.
15.
Frank’ın alkol probleminin
olası nedenleri nelerdir?
Frank asabiyetten (frustration) içmektedir çünkü kendi istediği tarzda şiir
yazamamaktadır. Ayrıca işini sıkıcı bulmaktadır ve düzensiz bir ilişkiye
sahiptir.
16.
Frank neden Rita’yı akşam yemeği partisine davet eder?
Frank Rita’dan
etkilenmekte ve onun sohbetinden zevk almaktadır. Diğer öğrencilerinden farklı
olduğu için onu ilginç bulmaktadır. Partiyi ise olası olarak onun eğitiminin
genişlemesinde bir parça olarak düşünmüştür.
17.
Rita neden partiye gitmeye cesaret edemez?
Güven eksikliği
duyduğundandır. Yanlış giysiler giyip yanlış şarabı seçeceğinden insanların ona
gülmesinden korkar.
18.
Rita neden kendisini “half-caste” olarak tanımlar?
Çünkü iki dünya arasında
sıkışmıştır. Üniversite öğrencilerinin düzeyine gelemediğini düşünmekte ve
artık kuaför olarak yaşadığı hayata kendini yakıştırmamaktadır.
19.
Barda ne olur ve neden bu Rita’nın gelişimi açısından dönüm noktasıdır?
Barda Rita’nın
annesinin derin bir üzüntüden ağlaması onu etkiler. Benzer hüsranı yaşamamak için
eğitimine devam etmeye karar verir.
20.
Rita’nın evliliğinin bitişine tepkisi nasıldır?
Bunu özgür olmaya ve daha
sıkı çalışabileceği anlamında yorumlar.
21.
Rita’nın oyunun 2. bölümü ile 1.bölümü arasındaki girişlerinde ne gibi
farklar vardır?
2. bölümdeki girişi
kendinde daha emin ve önceden belliymiş (assured)
gibidir.
22.
Yazın verilen aradan sonra Rita’nın karakterinde ne gibi değişiklikler olmuştur?
Öz güvenini geliştirmiştir
ve artık Frank’ın yardımlarına daha az ihtiyaç duymaktadır.
23.
İzleyicinin Frank üzerindeki
algısı oyunun 2.bölümünün başlarında nasıl değişir?
2. bölümde izleyici Frank’a
sempati duymaya başar. İlk bölümde Frank içki problemine rağmen güçlü olan
karakteri yansıtmaktaydı. 2.Bölümde Rita ona daha az
ihtiyaç duyar ve Frank daha kolay kırılır hale gelir (frailty).
24.
Rita’nın çimler üzerinde oturup diğer öğrencilerle sohbet etmesinin
önemi nedir?
Bu sayede Rita kendini diğer öğrenciler ile bir (proper)
hisseder.
25.
Frank ve Rita arasındaki ilişkinin kırılmaya başladığını gösteren
kanıt nedir?
Frank’ın kıskançlığı ortaya
çıkar ve mantıksız çekilde davranmaya (irrationally) başlar.
26.
2. bölümde Sahne 3’ün
açılışındaki fark nedir?
Bu bölümde perde Frank
yerine değil de Rita üzerinde açılır. Bu bölümde Rita daha kontrollü olan rolündedir.
27.
Frank’ın Rita’nın gelişimindeki eleştirisi nedir?
Rita’yı geliştikçe ödevlerinde
hislerinin ve hırsının kaybettiğini savunur. Frank, Rita’nın
eşsiz oluşunu kaybettiğini düşünür.
28.
Frank’ın Rita’ya analiz etmesi için şiirlerini vermesinin nedeni
nedir?
Bu sayede Rita’nın dürüstçe ve açıkça cevap verip vermeyeceğini
öğrenecektir.
29.
Rita neden gerçek adını kullanmaya başlar ve Frank neden onu yine
de Rita diye çağırır?
Rita orijinal adı olan Susan’a geri döner. Kendisini sahte bir adla tanıtmanın
artık “pretentious crap” olduğunu
söyler. Farklı biri olmaya çalışırken doğru kişiliğini bulduğunu savunur.
Frank’ın ise ilginç bulduğu Susan değil de Rita
olduğundan bu adı kullanmaya devam eder.
30.
Frank’ın 6.sahnede Rita’yı arama nedeni nedir?
Tartışmalarına rağmen Frank
hala Rita’dan etkilenmektedir. Rita’nın
bu kadar geliştiğini ve eğitimini tamamlayıp sınav koltuğuna oturmayı
hakkettiğini düşünür.
31.
Frank neden 7.sahnede
eşyalarını toplamaktadır?
Çünkü Üniversite
otoritelerince içki problemi yüzünden 2 yıl için Avustralya’ya gönderilmiştir.
32.
Rita eğitiminin sonucu olarak neler kazanmış ve kaybetmiştir?
Eğitim Rita’ya
hayatının geri kalanında ne yapacağını seçebilme gücünü vermiştir. Ama
evliliğini, işini ve evini kaybetmiştir.
33.
Frank’ın saçının kesilmesi
neyi simgeler?
Uzun saçı geçmişini
simgelemekteydi (bygone era).
Frank sanki geçmişe takılıp kalmıştır. Avustralya’ya gidişi onun için yeni bir
başlangıç olabilir. Kısa saç bu yeni başlangıcı simgelemektedir.
34.
Frank’ın sürgününü neden
ceza olarak değil de kurtuluş olarak görmekteyiz?
Frank bulunduğu durumda
kendisini yavaş yavaş tehlikeye (grave)
sürüklemektedir. Avustralya onun için yeni ve daha iyi bir hayatın başlangıcı
olabilir. Yazarlığını ve ilişkilerini düzene sokabilir. Ayrıca alkol problemini
durdurmak için fırsatı olacaktır.
35.
Rita eğitim yolculuğu sırasında hangi hatayı yapar?
Rita için Trish
ve Tiger gibi insanlara hayran kalması (dazzled) bir hatadır. Hatta neredeyse onlara kahramanlarmış
gibi tapmaktadır. Oyunun sonunda ise onların gerçekte kim olduğunu anlar.
36.
Frank’ın öğretmen olarak
zayıflıkları ve güçlü olduğu noktalar nelerdir?
Frank kendi öğretmenliğini
“kendi korkunç (appalling) öğrencilerine göre
düzenlenmiş” görmektedir. Ama Rita ile farklı bir
eğitime başlamıştır. Rita diğer öğrencilerine
benzememektedir ve Frank Rita’yı eğitmek için farklı
bir çaba harcayacaktır.
37.
Yaz okulu Rita için neler sağlar?
Yaz okulunda Rita yeni yazarlar tanır, yeni arkadaşlar edinir ve Frank
dışında başka öğretmenler ile karşılaşır. Ayrıca güven duygusunu geliştirmesini
sağlar.
www.iolpgalerisi.com by Mustafa Baran