PHRASES AND SENTENCES : GRAMMAR

 

Grammar Türleri :

Her konuşmacı zihinsel bir grammar’e sahiptir. Bu içten gelen dilsel bilginin bir türüdür. Bu Grammar öğretisi sonradan kazanılmaz. Farklı bir Grammar görüşü ise linquistic etiquette – dil kuralları”nın kullanıldığı uygun veya en iyi grammar tarzıdır. Son grammar görüşü ise genellikle İngilizce dilini baz alarak bir dilde bulunan yapıların analizi içerir.

Bu üç görüşten birincisi insanın aklından neler geçtiği ile alakalı olduğu için bir psikolog için; ikincisi bir çok insanın sosyal davranış ve değerleri ile alakalı olduğu için bir sosyalist için; Üçüncüsü ise dilin doğasıyla ilgili olduğu için dilbilimciler için uygun konular olabilir.

Konuşmanın Bölümleri (Traditional Grammar Terms) :


1.Nouns : İsimler.

2.Adjectives : Sıfatlar

3.Verbs : Fiiller

4.Prepositions : Belirteçler

5.Pronouns : Zamirler

6.Conjunctions : Bağlaçlar.


Traditional Grammar :

Geleneksel Grammar tanımını Latin ve Yunan dillerinden alır. Bu eski dillerin iyi saptanmış grammar tanımları olduğundan bu tanımlara uymak ve İngilizce gibi dillerin analizine uygulamak uygundur.

Traditional Categories :

Agreement : İsmin fiil ile gramatik olarak bağlantılı olması.

Number : İsmin tekil yada çoğul olarak fiili etkilemesi.

Person : Öznenin 1.,2.,3. tekil veya çoğul kişi olarak fiili etkilemesi.

Tense : Zamanın fiildeki dilbilgisini etkilemesi. (Active-Passive Voice olarak da etkileyebilir).

Natural Gender : Öznedeki cinsiyetin aitlik zamirlerini etkilemesi. Gerçek anlamda kullanılır.

Grammatical Gender : Bütün isimlere cinsiyet verilerek belirteçleri ve dil bilgisi kurallarını ona göre kullanmaktır. Mesela İspanyolca ve Almanca’daki gibi..

1.Traditional Analysis

The Prescriptive Approach :

Latin ve İngiliz cümlelerindeki benzerlik yapısaldır. Bu 18.yüzyıl dilbilimcileri tarafından dilin doğru, uygun kullanılması için İngilizce’ye alınmış olabilir.

Bu kurallara İngilizce’nin prescriptive özellikleri denir.

1.Mastar ikiye ayrılmamalıdır (to quickly report gibi...).

2.Bir belirteç ile cümle sonlandırılamaz.

To boldly go teriminde zarf , infinitive’yi ikiye ayırdığı için hatalıdır. Ama bu hata Latince’de olanaksızdır. Çünkü Latince’de infinitive basit tek sözcükten oluşmaktadır. Latince ve İngilizce bu noktada farklıdır. To+verb yapısını ayırırsak Latince’nin grammar kuralını çiğnemiş sayılmayız çünkü Latince’de bu yapı zaten mümkün değildir.

The Descriptive Approach

Araştırılan dilde bulunan uygun dilbilgisi yapılarını tanımlayan bir işlemdir. Latince’nin dilbilgisini çalışmak İtalyanca ve İspanyolca gibi dillerde faydalı olabilir ama İngilizce’de yaralı olmaz. Latin kurallarıyla bazı Avrupa dışında konuşulan dilleri açıklamak ise hatalara neden olur. Dilbilimciler çeşitli dillerin dilbilgisi kurallarını araştırırlar ve yapılarını olması gerektiği gibi değil de olduğu gibi tanımlamaya çalışırlar. Bu işleme yani birçok farklı dilin yapılarını tanımlama çabasına descriptive denir.

2.Structural Analysis :

Tanımlama türlerinden biridir. Sözcük kalıplarının dağılımını inceler (distribution of forms).

 Bu örnekte(test-frame) boşluklara gelebilecek uygun kelimeler aynı kategoride toplanır.

The .................... makes a lot of noise.  I heard a ................ yesterday.

Bu boşluklara gelecek kelimelerin ortak kategorisi elbette ki “isim”dir. Eğer örnek şöyle olsaydı :

.....................makes a lot of noise.  I heard .................. yesterday.

Bu sefer test-frame’de uygun olacak sözcüklerin kategorisi “noun phrase” olacaktı.

Buna benzer yöntemlerle bir dildeki cümlelerde  görev alan yapıların tanımlaması yapılır.

 

 

3.Immediate Constituent Analysis :

Bir cümle küçük parçaların birleşmesiyle oluşur.

Her father brought a shotgun to the wedding. cümlesinde altı çizili olanlar “noun phrases”dir. 

to the wedding” : prepositional phrase.

brought a shoutgun” : verb phrase

Labeled and Bracketed Sentences :

Bu yöntemde kelimeler bağlantılarına göre parantez içine alınır ve aşağıdaki tanımlarla etiketlenir.

Art : Article.                                   V : Verb

N : Noun                            VP : Verb Phrase

NP : Noun Phrase              S : Sentence.

 

Art    N                  V                       Art   N

The dog            followed              the  boy

    NP                                                 NP  

                                           VP

 

Bu tür bir tanımlamada bazı etiketlemeleri hariç bıraktık. Bunlar hierarchical organizationlardır. 

Örneğin İskoçya’da konuşulan Gaelic dilinde cümle fiille başlar ve sıfatlar isimden sonra gelir. Bu tanımlama yöntemi ile yapılan araştırmalar neden İngilizce öğrenen bir İspanyol’un the wine white şeklinde hatalı bir yapı ürettiğinin cevabını verir.

 

www.iolpgalerisi.com  by Mustafa Baran

 

Anasayfaya Dön